1 2 3 4

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Europa inwestująca w obszary wiejskie.

Współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Osi 4 LEADER Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w ramach działania 413 Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju.

Miejscowości

Wiadomości

Posada Zarszyńska

07, Sty 2015
Kategoria: Gmina Zarszyn

Posada Zarszyńska to wieś granicząca z Zarszynem i Długiem. W dawnych czasach stanowiła wraz z wymienionymi miejscowościami jedną całość. Posada jest miejscowością starszą od Zarszyna i swoją nazwę otrzymała po jego założeniu. Do początków XIX stulecia występowała jako "suburbium Zarszyn".

Przeprowadzone tutaj prace wykopaliskowe wykazały, że na terenie Posady istniał obronny dwór szlachecki.

W 1395 r. roku Władysław Jagiełło nadał osadę Posadę Zarszyńską i Długie Jachnikowi zwanym Dzieweczka ze Swoszowa. W latach 1810-1842 wieś była w posiadaniu rodziny Ostaszewskich, a następnie, w latach 1842-1945 rodziny Wiktorów. W 1810 roku Kazimierz Ostaszewski, były rotmistrz kawalerii narodowej, nabył Zarszyn, Posadę Zarszyńską i Długie od Stanisława hr. Siemieńskiego. Z małżeństwa z Heleną z Załęskich pozostawił Kazimierz Ostaszewski dwie córki: Franciszkę, wydaną za Ksawerego Czermińskiego i Ludwikę, żonę Franciszka Niezabitowskiego. Przed śmiercią przekazał, w 1842 roku, swe dobra wnuczce Adeli Czermińskiej, małżonce Jana Wiktora. Po Janie i Adeli Wiktorach dziedziczył Zarszyn, Posadę Zarszyńską i Długie ich syn Kazimierz Wiktor, a po nim jego syn Jan Wiktor. Po II Wojnie Światowej majątek przeszedł na Skarb Państwa. Dwór Wiktorów został zniszczony w czasie II wojny światowej. Folwark w Posadzie składał się z dworu, oranżerii oraz budynków gospodarczych: stajni, obór, stodół, spichlerzy, młyna, browaru, kuźni i czworaków, w których mieszkali pracownicy i służba.

W Posadzie Zarszyńskiej na uwagę zasługują: ścieżka rekreacyjno-przyrodnicza na terenie parku dworskiego, pomniki przyrody - trzy dęby szypułkowe, których wiek ocenia się na około 290 lat oraz inne drzewa na terenie parku: lipa drobnolistna (ok. 390 lat), jesion (340 lat), modrzew europejski (290 lat) oraz 27 dębów szypułkowych (240-390 lat).

Na podstawie:

Wojnar I., Trygar K., „W gminie Zarszyn”, Krosno.

Pielnia

07, Sty 2015
Kategoria: Gmina Zarszyn

Pielnia leży nad rzeką Pielnicą, jednym z dopływów Wisłoka, na Pogórzu Bukowskim, na południowy zachód od Zarszyna, przy drodze z Nowotańca do Pisarowiec.

Nazwa wsi może się wywodzić od rzeki Pielnicy lub od nazwiska jednego z jej właścicieli, Pielewskiego. Historyczne nazwy wsi to: Pewel (1427), Iohannes Peluelski de Pella (1429), Pella Inferior (1434), Pyella (1450), Pella (1523), Pielli (1561), Pielle (1653), Pielnia (od XIX w.).

Miejscowość powstała w II połowie XIV wieku. Pierwsza wzmianka o Pielni pochodzi z 1376 roku. Jej pierwszym właścicielem, z nadania króla Władysława Jagiełły, został w 1387 roku Mikołaj Skałka. W tym czasie wieś nosiła nazwę Nowa Wola. Wieś dzieliła się na trzy części: górną, środkową i dolną. Lustracja województwa ruskiego z 1577 roku wymienia trzy części wsi: "Piella Superior, Piella Inferior, Piella Skalczyna".

W roku 1437 miejscowość była własnością Mikołaja Burzyńskiego z Bzianki. Wójtostwo Pielnia zostało następnie odsprzedane przez Mikołaja Burzyńskiego Janowi Balowi na jeden rok za 110 grzywien, po czym Bal odkupił wieś za 250 grzywien na własność. W miejscowości znajdowała się wtedy cerkiew, kilka karczm, młynów i sadzawki na rzece. Po jakimś czasie wójtostwo powróciło pod zarząd Mikołaja Burzyńskiego. W tym okresie większe niwy nosiły nazwy: Kartjanow las i Radkow pole.

Pod koniec XV wieku Pielnia była własnością Stanisława Zarszyńskiego, następnie jego córki Anny, żony Jakuba Pieniążka, dziedzica Jaćmierza. Po Pieniążku wieś stała się majątkiem Jana Morochowskiego. W XVII wieku miejscowość należała do Szymona Romesa. Pod koniec XVIII wieku zarządcą tutejszego majątku został ojciec Jana Granatowskiego. Ówczesnym właścicielem wsi był Franciszek Truskolaski, po nim wieś stała się własnością Leopoldyny z Rylskich, której mąż zginął z rąk chłopów w czasie rzezi galicyjskiej. Ostatnim właścicielem wsi na początku XX wieku był Eustachy Rylski.

Nie ominęły wsi epidemie i najazdy. W 1624 roku Pielnia ucierpiała z powodu najazdu Tatarów. W czasie I wojny światowej niektórzy mieszkańcy wsi zostali powołani do wojska, inni zaś ewakuowani z powodu ofensywy rosyjskiej w 1914 roku. Austriacy na pozostałą we wsi ludność nałożyli kontrybucje, a Rosjanie wszystko rabowali.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego nastąpił znaczny rozwój gospodarczy Pielni.

W czasie II wojny światowej hitlerowcy wywieźli z miejscowości wszystkich mieszkańców narodowości żydowskiej. Natomiast w 1944 roku w wyniku walk uszkodzono 225 budynków, zginęło 11 mieszkańców, sześciu raniono. Po roku 1944 większość Rusinów wyjechała na Ukrainę (rejon tarnopolski) lub została przesiedlona na Ziemie Odzyskane. W roku 1946 UPA spaliła wieś dwa razy, z pożogi ocalało 10 domów. W miejsce wysiedleńców zaczęła napływać ludność polska.

Przez kolejne lata Pielnia zaczęła się rozwijać gospodarczo i kulturalnie. Dzięki zaangażowaniu mieszkańców wybudowano Dom Strażaka, nową szkołę podstawową i trzy mosty na rzece. W latach 60. XX wieku we wsi pojawił się prąd elektryczny. Drogi do sąsiednich wsi zostały wyremontowane. W latach 80. XX wieku do Pielni doprowadzono gaz.

W miejscowości mieszkali głównie Polacy i Rusini, ale również Żydzi. Po zakończeniu II wojny światowej wieś zamieszkiwało 1245 osób.

Od momentu swojego powstania do 1975 roku Pielnia przynależała do parafii w Nowotańcu. Przez około 40 lat istniała tutaj Ochronka Sióstr Służebniczek Starowiejskich z kaplicą poświęconą w 1915 roku. Władze zlikwidowały ją w 1955 roku. Parafia w Pielni została erygowana przez księdza biskupa Ignacego Tokarczuka w 1975 roku. Proboszczem został ks. Kazimierz Golenia. Wyremontowano i zelektryfikowano dotychczasowy kościół filialny, a następnie parafialny. W latach 1979-1982 wybudowano plebanię. W 1981 roku nowym proboszczem parafii został ks. Jerzy Gwizdał.

W Pielni na uwagę zasługuje: dawna cerkiew z 1805 roku, a obecnie kościół rzymskokatolicki od 1946 roku, park dworski z ośmioma dębami, których wiek szacuje się na 400-500 lat, niewielka murowana kapliczka z 1875 roku, w której odprawiane są nabożeństwa majowe oraz dwuczęściowa kapliczka - mosiężny krzyż i figura Matki Bożej z II połowy XIX wieku usytuowana przy tzw. „starej drodze”.

Anna Twardy

Na podstawie:

Ciupka J. „W gminie Zarszyn”, Krosno 2000.

Wojna I., Trygar K., „W gminie Zarszyn”, Krosno.

Nowosielce

07, Sty 2015
Kategoria: Gmina Zarszyn

Nowosielce to miejscowość położona przy drodze do Sanoka, nad rzeką Pielnicą, w gminie Zarszyn. Wieś przyjmowała różne nazwy, m.in. Nouosedlcze, Nowosedlce, Nowoszyelcze i w końcu Nowosielce. Spotyka się również nazwę Nowosielce-Gniewosz. Drugi człon wywodzi się od nazwiska właścicieli wsi.

Niestety żadne dokumenty nie podają daty powstania wsi. Najstarszy dokument ze wzmianką o miejscowości pochodzi z 6 listopada 1390 roku. Król Władysław Jagiełło w 1426 roku udzielił pozwolenia Janowi Dolińskiemu na przeprowadzenie pomiaru na łany frakońskie w Nowosielcach. Wydał również nowy dokument lokacyjny, przenosząc wieś z prawa ruskiego na magdeburskie oraz przywilej na sołtysostwo. Jeden z sołtysów miejscowości, Mikołaj Biernaszowski w latach 1481-1486 pełnił funkcję sędziego grodzkiego w Sanoku. W 1481 roku został dziedzicem Nowosielec.

W XVI wieku Nowosielce posiadały 23 i ¾ łanu, gospodarowało na nich 49 kmieci.

W 1624 roku wieś ucierpiała z powodu najazdu Tatarów. Po pierwszym rozbiorze Polski Nowosielce znalazły się w zaborze austriackim.

Pierwszym właścicielem sołectwa nadanego przez króla Jana Kazimierza był Adam Stebnicki, później Bazyli Wroblicki i Paweł Wasiecki. Następnie sołtysem Nowosielec był Franciszek Wroblicki. Adam Wróblicki wydzierżawił sołectwo wsi Adamowi Gniewoszowi.

Od końca XVIII wieku dobra ziemskie w Nowosielcach należały do rodziny Gniewoszów. Najpierw do Stanisława Gniewosza z Oleksowa, który odkupił wieś od hrabiego Józefa Mniszcha, następnie do jego syna Piotra Gniewosza, żonatego z Joanną z Borkowskich, a potem do najstarszego syna Piotra Gniewosza, Wiktora, żonatego z Łucją z Ostaszewskich, córką Sebastiana Ostaszewskiego. Kolejnym właścicielem był syn Wiktora i Łucji, Feliks, a po Feliksie Gniewoszu jego syn, Wiktor Gniewosz. Od 1921 roku do końca II wojny światowej Nowosielce należały do stryjecznej siostry Gniewosza, Heleny Gniewoszówny. W jej posiadaniu majątek nowosielski znajdował się do 1944 roku.

Dzięki Helenie Gniewoszównej w Nowosielcach nastąpił rozwój gospodarczy i kulturalny. Na przykład w 1924 roku dziedziczka zorganizowała kurs koronek klockowych, który trwał 5 tygodni, a uczestniczyło w nim 14 dziewcząt.

11 sierpnia 1927 roku we wsi oddano do użytku nowy Dom Ludowy, który wybudowano dzięki składkom mieszkańców i ofiarodawców z całego kraju. W tym czasie część nowosielskiego sołectwa nabył major WP Antoni Małek z Posady Zarszyńskiej wraz z zachowanym dużym gumnem murowanym.

Na terenie Nowosielec znaleziono m.in.: jedną polską srebrną monetę z 1623 roku oraz 2 miedziane grosze polskie z 1665 i 1738 roku, zaś w 1960 roku przy robotach budowlanych zabudowań Jana Zubla odkopano piec do suszenia owoców z XVII wieku.

Z końcem XIX stulecia stała we wsi drewniana cerkiew parafialna, do której uczęszczali wierni również z Bażanówki, Długiego, Zarszyna i Posady.

W czasie I wojny światowej wojska rosyjskie przybyły do Nowosielec 27 września 1914 roku. Wyparły je wojska austriackie 7 października, ale nie na długo, bo tylko do 11 listopada. Żandarmeria węgierska z polecenia Austriaków rozstrzelała w Nowosielcach trzech Rusinów oskarżonych o sprzyjanie Rosjanom. W maju 1915 roku wieś znalazła się poza linią obstrzału wojsk austriackich. W czasie I wojny światowej zginęło 23 mieszkańców Nowosielec.

Po wybuchu II wojny światowej wieś została zajęta przez hitlerowców 9 września 1939 roku. Sześciu żołnierzy z Nowosielec zginęło. W obozach koncentracyjnych umarło trzech mieszkańców. Wojska radzieckie wkroczyły do wsi 9 sierpnia 1944 roku. Linia frontu przebiegała przez Nowosielce, dlatego ludność tutaj mieszkająca została ewakuowana wraz z inwentarzem i dobytkiem osobistym do Grabownicy. W czasie walk 1944 roku zginęło 14 osób.

Po zakończeniu wojny, w lipcu 1945 roku ludność rusińską z Nowosielec wysiedlono do krajów byłego ZSRR. W nocy z 31 grudnia 1945 roku na 1 stycznia 1946 roku, w trakcie napadu nacjonalistów ukraińskich z UPA na Nowosielce, spalono 152 domy oraz zamordowano 17 Polaków. Sygnałem do napadu na wieś było wysadzenie pobliskiej stacji kolejowej. Tablica upamiętniająca to wydarzenie wraz z nazwiskami osób zamordowanych znajduje się w nowosielskim kościele.

Według spisów ludności w 1589 roku mieszkało tutaj 54 Polaków. W 1652 roku ich liczba zmniejszyła się do 29 osób. W 1921 roku żyło w Nowosielcach 1227 osób, zaś w 1931 roku wieś liczyła już 1286 mieszkańców. Po wojnie osiedliło się we miejscowości 12 nowych rodzin.

Na początku XVII wieku do Nowosielec napłynęło dużo ludności ze Słowacji. Mieszkali tutaj głównie Polacy i Rusini, ale również Żydzi. Ludność utrzymywała się głównie z uprawy roli i rzemiosła. Pierwsza jednoklasowa szkoła ludowa we wsi powstała w 1868 roku. Nauczycielem został chłop Karol Boczar. W 1908 roku utworzono nową jednostkę dwuklasową. Nauczycielką była Matylda Wasylewicz. W 1920 roku szkoła uzyskała organizację czteroklasową, w której zajęcia prowadziło czterech nauczycieli. Językiem nauczania był język polski. W latach 1939-1944 szkołę przeniesiono do Domu Ludowego. W czasie okupacji kierownikiem placówki była Łucja Świetlicka. Dom wraz ze szkołą i całą jej dokumentacją spłonął w czasie ataku banderowców 31 grudnia 1945 roku. W 1955/56 budynek szkoły wyremontowano. 28 czerwca 1958 roku rozpoczęto budowę nowej szkoły podstawowej. Budynek oddano do użytku 9 grudnia 1961 roku.

Po przeprowadzeniu reformy rolnej w dworze Gniewoszów urządzono w 1945 roku Roczną Szkołę Przysposobienia Rolniczego. Działała ona niedługo. W latach 1951-1953 pomieszczenia dworsko-pałacowe służyły jako magazyn jęczmienia potrzebnego do produkcji piwa przez zarszyński browar. W okresie 1957-1958 obiekt należał do Kółka Rolniczego w Nowosielcach. Rok później ponownie uruchomiono Szkołę Rolniczą.

W Nowosielcach przy drodze głównej znajduje się zespół dworski należący w przeszłości do rodziny Gniewoszów. Został wzniesiony około 1900 roku. Jest on otoczony rozległym parkiem. Znajduje się tam Zespół Szkół Rolniczych. W parku otaczającym dworek rosną trzy jesiony, których wiek to około 190 lat. Zostały one uznane za pomniki przyrody. Następnym pomnikiem przyrody jest liczący ok. 290 lat dąb szypułkowy.

W Nowosielcach można zobaczyć również kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem NMP Nieustającej Pomocy, kapliczkę Matki Boskiej i Józefa Cieśli z 1892r. ufundowaną przez właściciela Nowosielec Wiktora Gniewosza - naprzeciwko Zespołu Szkół Rolniczych, murowaną figurkę z 1850 r. z wizerunkiem Matki Boskiej przy starym cmentarzu oraz pomnik ku czci poległych żołnierzy czechosłowackich.

Anna Twardy

Na podstawie:

Ciupka J., „W gminie Zarszyn”, Krosno 2000.

Odrzechowa

07, Sty 2015
Kategoria: Gmina Zarszyn

Odrzechowa jest miejscowością położoną w odległości 5 kilometrów na południe od Zarszyna.

Nazwa wsi brzmiała różnie. W 1438 roku stosuje się nazwę Odrzechow, w 1450 roku - Hodrzechowa, a od XVI wieku używa się już nazwy Odrzechowa. Istnieje kilka wersji pochodzenia tej nazwy. Według pierwszej opcji słowo to wywodzi się od ukraińskiego wyrazu "Odrex", czyli po polsku "Odrzech". Druga wersja przekazuje, że osadnicy z Odrzechowy pochodzili z "Traki" - dzisiejszej Bułgarii, których mieszkańców nazywano "odrisami" lub "odrichami". Trzecia możliwość to legenda opowiadająca o wsi porośniętej lasami, w których grasowali rozbójnicy, napadając na szlak handlowy prowadzący z Ukrainy do Rzymu. Zbójnicy napadali i okradali kupców, po rusku mówiło się, że "obdzierali i chowali". Ostatnia wersja podaje, że nazwę Odrzechowa nadali miejscowości "finikijcy", którzy na pastwiskach wypasali bydło, po fińsku mówiono, że "Odrechowi dla sigoti nad Wisłokiem", tzn. "pasza dla bydła nad Wisłokiem".

Miejscowość, na terenie której w 1979 roku znaleziono ślady z ery kamienia - toporki i noże, po raz pierwszy w dokumentach pojawiła się w 1419 roku. Lokowano ją na prawie wołoskim. Przywilej lokacyjny wydano po powstaniu osady. W inwentarzu z 1558 roku wspomniano o przywileju króla Władysława Jagiełły z 1420 roku, w którym zawarto informacje dotyczące uposażenia kniazia. W okresie reformacji mieszkańcy Odrzechowy byli dobrze ustosunkowani do Arianów. Sama wieś stała się ważnym ośrodkiem reformacji na ziemi rymanowskiej i krośnieńskiej.

Osadnikami wsi była głównie ludność wołosko-ruska. W 1565 roku znajdowało się w miejscowości około 120 zagród. Gospodarstwa należały do mieszkańców o nazwiskach Barna, Wowkowicz, Fidak, Migal, Zawojski, Siwik, Jurczak i Cypryk. W 1572 roku Żyd Abraham wybudował na 3 łanach wykarczowanego lasu kuźnicę żelazną, którą potem sprzedał za 600 złotych polskich Wawrzyńcowi Ryszowi, rymanowskiemu mieszczaninowi. Na początku XVII wieku tutejsza ludność nabywała zarszyńskie łąki graniczące z Beskiem, aby móc wypasać woły, których mieli około 150 sztuk. Za wypas każdych 6 wołów płacili po kurze, pół dnia orki i według dawnego targu 24 złote. Trawę, przeznaczoną do koszenia od strony Wisłoka kupowali ćwierciami. Za każdą ćwierć płacili po 20 złotych. Po skoszeniu i zebraniu siana i otawy, na polu wypasali woły, za co dwór pobierał opłatę w wysokości 40 florenów. W 1637 roku król Władysław IV obniżył opłatę za wyrąb lasów odrzechowskich do 5 małdrów owsa.

W 1656 roku szlachcic Ksawery Urbański z Goczowa nabył wieś od króla Jana Kazimierza. Nowy właściciel zajmował się produkcją cegły, z której zbudował młyn, browar, stajnie, tartak, spichlerz i karczmę usytuowaną przy drodze z Rymanowa do Bukowska. Pod koniec XVII wieku większość mieszkańców była grekokatolikami. Początek XVIII wieku to lata klęski i upadku w historii wsi. Od 1705 do 1710 roku panowała tutaj epidemia dżumy, w 1728 roku nawiedziła Odrzechowę plaga szarańczy, która zniszczyła wszystkie plony, zaś w 1790 roku pożar spalił dwór, browar i kilka gospodarstw. Urbański wybudował nowy dwór. W 1823 roku powstała pierwsza szkoła, w której uczył Wiesław Siwik, a później jego syn Jan Siwik. W 1842 roku właściciel wsi Franciszek Urbański ożenił się z Zofią Genowefą Skórską, córką dziedziców z Rymanowa. W 1856 roku wybudowano nową szkołę z inicjatywy Iwana Ławrowskowa i Urbańskich, którzy zobowiązali się do corocznej darowizny na opał dla szkoły. W 1862 roku nauczycielem został Andriej Duda, założyciel chóru przy cerkwi. W 1865 roku kolejnym nauczycielem został Iwan Cupryk. W 1867 roku posłem do parlamentu austriackiego został mieszkaniec Odrzechowy, Stefan Zeńczak. W 1884 roku wybudowano murowaną szkołę, prace wykonał Mikołaj Migal. Uczęszczało wtedy do placówki ponad 200 uczniów. W 1898 roku założono we wsi czytelnię "Proświta" i sklep, a także kasę pożyczkową "Rajfenzena", w której okoliczna ludność zaciągała kredyty na zakup ziemi, budowę gospodarstw i domów. Kasa, sklep i czytelnia mieściły się w domu gromadzkim. W 1900 roku nauczycielem tutejszej szkoły mającej 2 klasy został Paweł Nycz. W 1904 roku w domu pisarza Iwana Cupryka, który wyjechał do Zboisk utworzono pocztę. W 1910 roku w pomieszczeniach poczty utworzono trzecią klasę. W 1914 roku uczniów było 450. W 1923 roku funkcjonowało 5 klas, zaś w 1927 roku - 7 klas. W 1933 roku kierownikiem szkoły został Tadeusz Kurij. W 1937 roku kupiono plac pod budowę nowej szkoły na tzw. Griadach, którą ukończono rok później.

Kolejnymi właścicielami miejscowości byli Morawscy. Krakowski adwokat, Władimir Morawski otrzymał od swojego pracodawcy Urbańskiego dwór w Pastwiskach, okoliczne lasy i ziemię jako nagrodę za wygrany proces z mieszkańcami Odrzechowy. Wkrótce przejął całą wieś i ożenił się z panną Leszczyńską. Ostatnimi posiadaczami miejscowości byli wspólnie Jan Morawski, Helena Rusocka, Zofia Rusocka i Zygmunt Rusocki. W 1912 roku w miejscu spichlerza powstał budynek kancelarii gromadzkiej, w którym po roku utworzono szkołę tkacką z 3 warsztatami i etatowym nauczycielem.

Niektórzy mieszkańcy decydowali się na wyjazd do Ameryki w poszukiwaniu pracy zarobkowej. Dzięki przesyłanym pieniądzom we wsi budowano nowe domy, kupowano lepsze ubrania, posyłano dzieci do szkół. Do Odrzechowy docierały gazety, zaś przy czytelni funkcjonowała biblioteka.

W czasie I wojny światowej wieś została zniszczona, wielu mieszkańców zginęło, w tym dzieci. W 1923 roku utworzono chór, który występował w czasie uroczystości kościelnych i państwowych. W 1927 roku zakupiono pierwsze radio.

Po wybuchu II wojny światowej w 1943 roku oddział gestapo zrabował duże ilości zboża i zwierząt, a 70 chłopów wywieziono do Oświęcimia. W sierpniu 1944 roku linia frontu znalazł się w okolicach Zarszyna. Niemcy wycofali się do Odrzechowy i Beska. Żołnierze niemieccy we wsi przebywali do 20 września 1944 roku. W tym czasie rabowali mienie odrzechowskiej ludności. Mieszkańców zmusili do kopania okopów i transzej - trzech długich rowów strzelniczych. 18 sierpnia 1945 roku miało miejsce we wsi starcie z 30 banderowcami, którzy ponieśli klęskę, zaś 18 września część uciekła do Rymanowa. W wyniku potyczek dużo osób zostało rannych i zabitych. Dopiero 7 września 1946 roku do wsi przybyli żołnierze batalionu Wojska Polskiego, którzy zmusili ludność ukraińską do wysiedleń. Z miejscowości opuszczono około 500 gospodarstw ukraińskich. Pozostało tylko 100 zagród.

Po wysiedleniach Odrzechowę ominęła parcelacja gruntów. Skarb Państwa przejął posiadłości Heleny Rusockiej - 285 ha i Jana Morawskiego - 489 ha w Odrzechowie oraz ziemie należące do Zofii Rusockiej - 144 ha i Zygmunta Rusockiego - 148 ha w Pastwiskach-Odrzechowie. Majątek po Janie Potockim z Rymanowa w Odrzechowie składał się ze spichlerzy, gorzelni i obory. Całość przejął Zootechniczny Zakład Doświadczalny.

W kolejnych latach nastąpił rozwój gospodarczy. Wieś zaczęła się rozrastać. Naprawiono i utwardzono drogi, zaczęły kursować autobusy. W latach 1985-1987 wybudowano gazociąg, a w 1990-1995 Wiejski Dom Kultury i Ośrodek. W 1995 roku powstał Społeczny Komitet Pomocy Szkole Podstawowej, który zadecydował o rozbudowie szkoły. Do starego budynku dobudowano nowy budynek dydaktyczny i salę gimnastyczną. W pracach pomagali mieszkańcy.

Według spisu z 1565 roku w Odrzechowie mieszkało około 600-700 osób, istniało 120 gospodarstw. W 1900 roku liczba mieszkańców wynosiła 2341 osób, w tym ponad 400 dzieci w wieku szkolnym. Według spisu z 1931 roku we wsi mieszkało 2559 osób.

W Odrzechowie zachował się dworek Morawskich z II połowy XIX wieku i cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Jana Chrzciciela z 1813 roku, która po II wojnie światowej zaczęła pełnić funkcję kościoła rzymskokatolickiego. W środku można zobaczyć malowany ikonostas z 1870 roku. Świątynię otacza mur z dzikiego kamienia. Z bramą cmentarną połączono murowaną dzwonnicę z ok. 1850 roku.

Anna Twardy

Opis na podstawie następującej książki:

Ciupka J., W gminie Zarszyn, Krosno 2000.

Jaćmierz

07, Sty 2015
Kategoria: Gmina Zarszyn

Jaćmierz jest miejscowością położoną u podnóża Pogórza Dynowskiego w odległości 5 km na północ od Zarszyna. Wieś leży przy drodze do Brzozowa.

Po raz pierwszy o Jaćmierzu wspomina się w 1390 roku w przywileju wydanym przez Władysława Jagiełłę, który tereny dzisiejszej Posady Jaćmierskiej przekazał Fryderykowi Myssnarowi z Miśni herbu Sulina za zasługi wojenne. W owym dokumencie wieś występuje pod nazwą Iaczimirscz, o której wzmiankuje się też w 1456 roku.

W zapiskach historycznych pojawiają się następujące nazwy miejscowości: Iaczimirz w XV wieku, Jaczimierz, Jaczymierz, Jacymierz, Jaczmirz w XV i XVI wieku, Iaczymyrz, Jacmierz i Jacimierz od XVI do XVIII wieku oraz Jaćmierz w XIX wieku. Nazwa Jaćmierz składa się z trzech członów "ja-ci-mir" i oznacza w języku staropolskim "ja ci tobie zgodę, przynoszę zapewniam". Nazwa wsi mogła wywodzić się również od jeńców jaćwieskich.

Możliwe, że wieś założyli książęta ruscy przed 1340 rokiem lub osada powstała za panowania Kazimierza Wielkiego po 1340 roku. Jaćmierz do 1390 roku był wsią królewską. Akt lokacyjny miejscowości nie zachował się. Po śmierci Fryderyka jego syn przyjął nazwisko Jaćmierski i założył przy oddanej mu wsi miasteczko Jaćmierz nad "Głębokim" potokiem. Na prawie niemieckim oparto układ przestrzenny miasteczka. Z rynku rozchodziło się sześć ulic: jedna w kierunku Wzdowa, druga w kierunku Bażanówki, dwie w kierunku Górek i Targowicy oraz dwie w kierunku Zarszyna. Wyznaczono miejsce na kościół i dom parafialny. Jaćmierz należał do miast, które posiadały równoległe rozplanowanie rozległego rynku.

Miasteczko nazwano Jacimirz, a wieś Posadą Jaćmierską. W tym czasie rozróżniano Posadę Górną i Dolną. Od 1447 do 1451 roku miasteczko tymczasowo znalazło się w posiadaniu Mikołaja Bielonki. Fryderyk odzyskał je 24 maja 1468 roku i sprzedał z Posadą i Bażanówką Mikołajowi Pieniążkowi z Witowic. W 1484 roku właścicielami klucza jaćmierskiego zostali jego dwaj synowie: Piotr i Jakub Pieniążkowie, którzy sprzedali Jaćmierz w 1486 roku Mikołajowi Frysztackiemu - wójtowi miasta Frysztak. Następnym właścicielem miasteczka został w 1492 roku Jan Amor Tarnowski, który podarował Jaćmierz z Posadami swojemu synowi, Janowi Amorowi Młodszemu w 1496 roku. Córka Jana Zofia wniosła Jaćmierz w posagu swojemu mężowi Feliksowi Szczęsnemu z Bóbrki Ligęzy. W rodzinie Ligęzów miasteczko pozostało do początku XVII wieku, kiedy to Zofia Ligęzianka wyszła za mąż za Samuela Stupeckiego. W ten sposób nowym właścicielem Jaćmierza została rodzina Stupeckich.

W Jaćmierzu mieszkali Polacy, Niemcy, Węgrzy i Rusini. W XV wieku żyło tutaj około 300 osób. Rozbudowa miasteczka i Posad nastąpiła na przestrzeni XV i XVI wieku. Drewno na budowę mieszkańcy uzyskiwali z lasów Beska i Odrzechowy. Rozwinęła się hodowla koni i bydła, powstawały nowe rzemiosła tj. szewstwo, tkactwo, stolarstwo i garncarstwo. Istniał tutaj browar.

Miasteczko uległo zniszczeniom w czasie najazdu tatarskiego na Ziemię Sanocką w 1624 roku oraz w trakcie najazdów Szwedów i Węgrów Rakoczego. Ocalało z tych wydarzeń około 20 domów, a ziemia leżała niezagospodarowana. Właściciel Jaćmierza, Samuel Stupecki w 1626 roku nadał mieszkańcom pewne wolności i przywileje. Podarował im dwa pastwiska o nazwach Błonie i Półanki oraz umożliwił korzystanie z łazienki zlokalizowanej za miasteczkiem. Jaćmierz posiadał wolną propinację wódki, miodu i piwa, korzystał z browaru dworskiego oraz z potrzebnego sprzętu i drzewa.

Po najazdach tatarskich przybyli na te tereny nowi osadnicy z Mazur i Polski Zachodniej. W 1699 roku mieszkało w Jaćmierzu i Posadzie Jaćmierskiej 646 osób. W 1787 roku żyło 967 katolików. W 1880 roku naliczono 1655 mieszkańców, w 1921 roku - 1562 osób, w 1946 roku - 1476 osób i w 1975 roku - 1307 osób. W 1900 roku mieszkańcy Jaćmierza i Posady w liczbie 187 osób przebywali na emigracji w Ameryce.

Regina Konstancja Stupecka w pierwszym małżeństwie wniosła Jaćmierz w swoim wianie Adamowi z Hoczwi Balowi, a po jego śmierci, po 1650 roku w drugim małżeństwie, Michałowi z Marchowic Marchockiemu.

W XVI wieku miasteczko rządziło się prawem magdeburskim, organizowano w tym czasie cotygodniowe targi w każdy wtorek i cztery roczne jarmarki. Handlowano bydłem sprowadzanym z Węgier. Pod koniec XVII wieku Jaćmierz należał do Michała Marchockiego oraz do Heleny i Jerzego Wojakowskich. W 1708 roku jako właścicieli wymieniono Klarę z Hynkow i Władysława Grabowskiego.

W 1781 roku mieszkańcy Jaćmierza złożyli skargę przeciwko dziedzicowi Janowi Grodzickiemu, który ożenił się z córką Grabowskich, Anastazją. Pozew składał się z 12 punktów, w których wyliczono krzywdy doznane od dziedzica. Złożono stosowny dokument do "Dyrektorium J.C.K. Powiat Krosno". W 1787 roku podobny pozew złożyli mieszkańcy Posady Jaćmierskiej. Wyniknął z tego spór, który trwał do 1866 roku. Mieszczanie i chłopi nie uzyskali korzystnego dla siebie rozwiązania.

Jaćmierz ucierpiał na skutek wydarzeń rewolucyjnych z lat 1846-1848 i klęsk nieurodzaju, głodu, epidemii tyfusu i cholery, która siała spustoszenie wśród mieszkańców Jaćmierza także w 1854 i 1874 roku.

Właścicielem Jaćmierza po Grodzickich został Sebastian Ostaszewski. Jego córka Maria 28 maja 1829 roku wniosła Jaćmierz z Posadami w posagu swojemu mężowi, Franciszkowi Grotowskiemu. Miasteczko w posiadaniu tej rodziny znajdowało się do momentu parcelacji dóbr dworskich w 1945 roku.

W czasie I wojny światowej do Jaćmierza we wrześniu 1914 roku przybyły patrole konne, a następnie kawaleria rosyjska. Dowodzący generał Keller zamieszkał we dworze na Chmurówkach w Posadzie Jaćmierskiej. Stacjonujące wojska nie rabowały dobytku mieszkańców, a po łupy wybierały się do sąsiednich miejscowości. Rosjan z miasteczka wyparły maszerujące od strony Beska oddziały austriackie. Wojska rosyjskie do Jaćmierza wkroczyły ponownie w maju w 1915 roku. W tym czasie w wyniku działań artyleryjskich zniszczono w Jaćmierzu kilka zabudowań i ucierpiał jaćmierski rynek. Z powodu działań wojennych zginęło 16 osób z Jaćmierza i 20 z Posady Jaćmierskiej. W 1930 roku z inicjatywy prof. Józefa Stachowicza wybudowano pomnik ku czci poległych w wojnie żołnierzy.

Pierwsza szkoła w Jaćmierzu powstała pod koniec XVI wieku. Wcześniej istniała szkoła parafialna. Nauczycielami byli m.in. w 1635 roku Mateusz Gabrielowicz, z pochodzenia chłop, w 1646 roku Józef Chmielowicz, w 1833 roku ks. proboszcz Żukrowski, w 1864 roku Stanisław Haduch. W 1870 roku szkoła parafialna stała się jednoklasową szkołą etatową. W 1894 roku kierownikiem placówki i kursu rolniczego został Stanisław Haduch. W 1894 roku rozpoczęto budowę nowej szkoły, którą do użytku oddano 12 września 1899 roku. Do czteroklasowej placówki uczęszczały nie tylko dzieci z Jaćmierza i Posady, ale również z okolicznych wiosek. W 1929 roku szkołę rozbudowano.

W 1920 roku Posadę Dolną przyłączono do gminy Jaćmierz. W latach 1928-1929 przeprowadzono na tym obszarze melioracje gruntów, dzięki czemu zwiększyły się zbiory. Od 1927 roku poczta w Jaćmierzu dysponowała telefonem. Z inicjatywy Henryka Tarkowskiego ze Straży Pożarnej w 1933 roku rozpoczęto budowę Domu Ludowego, który otworzono w czerwcu 1934 roku.

W 1935 roku powstał nowy budynek Kasy Stefczyka, rozbudowano mleczarnię, założono Kółka Amatorskie z bibliotekami.

Jaćmierz jako miasteczko posiadał swój herb, który jest widoczny nad wejściem do Domu Ludowego, ale nie używa się go od 1934 roku, kiedy to miejscowość utraciła status miasta i herbu.

Po wybuchu II wojny światowej na Jaćmierz i Posadę Jaćmierską nałożono kontyngenty. W Jaćmierzu zaczęto organizować punkty przerzutowe dla kurierów m.in. na poczcie. Z tego punktu korzystali również uciekinierzy próbujący przedostać się na Węgry. W miasteczku schronienie znajdowali też chorzy na tyfus plamisty, którym udało się zbiec z obozu jenieckiego w Rymanowie. Funkcjonowało w miejscowości tajne nauczanie, z którego korzystało ponad 80 młodych ludzi. Jaćmierz nie znalazł się bezpośrednio w strefie frontu. Zniszczony został jeden budynek, a ponad trzydzieści uszkodzono, w tym kościół i szkołę. Zginęło 38 osób, a 3 osoby straciły życie w Niemczech. W dniu 9 sierpnia 1944 roku do Jaćmierza wkroczyła Armia Czerwona, przynosząc długo oczekiwane wyzwolenie spod okupacji niemieckiej.

Po wojnie rozparcelowano trzy istniejące folwarki w Jaćmierzu i na Posadzie. W 1954 roku miasteczko wraz z Posadami zelektryfikowano. W domach mieszkańców pojawiły się kuchenki elektryczne, pralki, motory do omłotów i obróbki drewna, żelazka, radia i telewizory. Ulice utwardzono i pokryto asfaltem. Zaczęły kursować autobusy do Sanoka i Brzozowa. Uruchomiono Spółdzielnię produkcyjną i Kółko Rolnicze, a w 1959 roku powstał punkt felczerski i następnie ośrodek zdrowia. W 1956 roku zaczęła działać biblioteka. W 1971 roku powstał nowy budynek szkoły z kanalizacją, centralnym ogrzewaniem i salą gimnastyczną.

W Jaćmierzu znajduje się kościół parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP z 1664 roku, który odnowiono i wyremontowano w latach 1925-1932, kościół polskokatolicki z 1925 roku, dom ubogich, tzw. Szpital z XIX wieku, kaplica grobowa Ostaszewskich i Grotowskich z 1827 roku. Zabudowa wsi i rynku pochodzi z XVII i XIX wieku, ocalały tutaj też dwa spichlerze z końca XIX wieku i park dworski z XIX wieku.

W dniach 9-10 lipca mieszkańcy obchodzili 1000-lecie istnienia Państwa Polskiego i 600-lecie Jaćmierza.

Anna Twardy

Opis na podstawie następujących książek:

Ciupka J., W gminie Zarszyn, Krosno 2000,

Stączek R., Jacimirski L., Jaćmierz i Jacimirscy. Historia i dzień dzisiejszy, Jaćmierz-Drohobycz 2009.

Zarszyn

07, Sty 2015
Kategoria: Gmina Zarszyn

Zarszyn jest miejscowością położoną na terenie południowo-wschodniej Polski. Założyli ją i lokowali na prawie magdeburskim niemieccy koloniści. Zarszyn zaliczano do miasteczek.

Nazwa miejscowości wywodzi się prawdopodobnie od niemiecko-śląskiego słowa "Sar-schin" (sehr cchö), co oznacza "bardzo ładny". Pisownia miejscowości na przestrzeni wieków była różna, m.in. w 1395 roku stosowano pisemne nazewnictwo Szarschin, w 1434 roku Zarschin, w 1589 roku Zarszin, w 1646 roku Zarschschin, a od 1851 roku Zarszyn.

W miasteczku rozwijał się kult św. Marcina Biskupa, patrona Niemiec. Z tej okazji co roku do dnia dzisiejszego, 11 listopada odbywa się odpust ku czci tego świętego.

Król Władysław Jagiełło podarował miasteczko Zarszyn na mocy przywileju wydanego 3 października 1395 roku Jachnikowi Dzieweczce z Sosweszowa. Jachnik był zobowiązany do udziału w wyprawach wojennych z kopią i trzema łucznikami, a królowi oddawał podatek zwany "podymczysnem", czyli daninę chłopów na rzecz księcia.

Kolejnym zanotowanym właścicielem Zarszyna był kasztelan sądecki Krzczon (Krystyn) z Kozichgłów, który mieszczanom nadał tzw. prawa zarszyńskie. Zaliczało się do nich uzyskiwanie drewna z zarszyńskich lasów, łowienie ryb w zarszyńskich stawach, możliwość dowolnego zrzeszania się rzemieślników. Mieszkańcy otrzymali także 24 łany ziemi i 12 lat wolności. Zachowała się kopia dokumentu z 1631 roku.

W 1439 roku Zarszyn wraz z Posadą i Długiem nabył kasztelan i starosta sanocki Piotr Smolnicki. Przez ziemie należące do Zarszyna przejeżdżał król Kazimierz Wielki w drodze do Sanoka.

Po śmierci Smolnickiego nowymi właścicielami Zarszyna stali się Zarszyńscy i Pieniążkowie. W latach 1589-1614 współwłaścicielami miasteczka byli Jan Zabawski, w 1589 roku Okręglicki jako współwłaściciel, a w 1644 roku Błoński. Na przestrzeni XIV i XVI wieku mieszkańcy Zarszyna nie byli zamożni. Trudnili się głównie rzemiosłem m.in. szewstwem i tkactwem. W 1589 roku miasteczko i Posada liczyły 56 domów i 280 mieszkańców.

W XVI wieku na ziemiach Zarszyna powstawały zbory ariańskie, a sytuacja ekonomiczna wsi stale się pogarszała. Miasteczko ucierpiało w czasie najazdów tatarskich w 1624 roku. Najeźdźcy spalili kościół i dwór w miejscowości. Według dokumentów źródłowych miasteczko w XVII wieku było obwarowane wałem i parkanem, a w Posadzie Zarszyńskiej prawdopodobnie istniał obronny dworek otoczony wodą. W latach 1625-1773 Zarszyn należał do jezuitów z Krosna. W 1667 roku Zarszyn strawił pożar. Spalił się ratusz, folwark i browar. Z tego powodu mieszkańcy zostali zwolnieni z daniny na rzecz wojska. W 1715 roku miasteczko nawiedziła epidemia chorób, które dotknęły nie tylko mieszkańców, ale również zwierzęta hodowlane. Zniszczenia powodowały też powtarzające sie napady zbójników. Pojawiły się również konflikty z jezuitami ograniczającymi prawa zarszyńskich mieszczan i próbującymi narzucać im pewne nakazy w 1631 roku i w 1652 roku, które określały obowiązki wobec właścicieli i regulowały stosunki wewnętrzne w miejscowości. Mieszczanie wysunęli szereg skarg w czasie wizytacji dóbr zarszyńskich w 1690 roku. W czasie trwania wojny północnej w 1700 roku Zarszyn nachodziła chorągiew wołoska Dobrowolskiego, konnica biskupa chełmińskiego Teodora Potockiego i kasztelana sandomierskiego Józefa Myszkowskiego. W 1709 roku Szwedzi ściągnęli z mieszkańców 2 tysiące złotych kontrybucji i zarekwirowali wódkę, piwo, chleb, kury, ser, bydło, masło, konie, siano, buty i siekiery. Spustoszenie w miasteczko siały także głód i choroby oraz powodzie. Dotkliwy był w szczególności wylew wód Pielnicy w 1725 roku. Wiek XVII i XVIII również nawiedziły liczne klęski żywiołowe, epidemie i koszty związane z przemarszem wojsk. W 1512 roku komisarze królewscy rozgraniczyli ziemie między Beskiem, a Zarszynem. Konflikty między właścicielami ziem w obu miejscowościach były zmiany koryta rzeki Wisłok. W 1790 roku po kasacji zakonu jezuitów spisano akt graniczny między właścicielami Zarszyna i Beska, ustalając granice, które są aktualne do dziś. W XVIII wieku mieszkało tutaj 461 katolików i 6 osób wyznania mojżeszowego. W XVII i XVIII rozwijały się tutaj liczne rzemiosła tj. piwowarstwo, kucharstwo, szewstwo, kaletnictwo, krawiectwo, kowalstwo, aptekarstwo. Na początku XVIII wieku istniała tutaj łaźnia miejska prowadzona przez cyrulików.

O szkolnictwie w Zarszynie wspomina się w XVII wieku. Była to szkoła parafialna. Kolejna wzmianka pochodzi z 1745 roku, ale już w 1783 roku pojawia się informacja, że szkoły w Zarszynie nie ma. Szkoła powstała cztery lata później z inicjatywy ks. Maruńskiego. W 1881 roku uczęszczało do niej ponad 300 dzieci.

W 1884 roku przez Zarszyn poprowadzono linię kolejową z Zagórza przez Sanok, Krosno do Jasła, co przyczyniło się do rozwoju gospodarczego miejscowości i jej okolic.

W okresie rodzenia się ruchu ludowego w 1895 roku do Zarszyna przybył Jan Stapiński, który przemawiał na wiecu ludowym. Założycielem Stronnictwa Ludowego w miasteczku był Nikodem Dracz.

Następnym właścicielem Zarszyna w latach 1842-1845 był hrabia Siemieński, po nim Kazimierz Ostaszewski, rotmistrz kawalerii, który gościł u siebie m.in. Wincentego Pola. Od Ostaszewskich Zarszyn nabył Tomasz Wiktor z Woli Dębowej, mąż ich córki. Po śmierci Tomasza w 1860 roku miasteczko nadal pozostawało w rękach rodziny Wiktorów aż do 1944 roku, kiedy przestało być własnością prywatną.

W czasie I wojny światowej wojska rosyjskie wkroczyły do Zarszyna w dniu 27 września 1914 roku. Miasteczko znalazło się w strefie przyfrontowej, a mieszkańcy ciągle byli narażeni na rekwirowanie swojego majątku i inwentarza oraz na niepokoje ze strony wojsk. Zamordowano 23 osoby z Zarszyna i spalono 26 domów. Prawie całkowitemu zniszczeniu uległ kościół, po którym pozostały jedynie mury i uszkodzone ołtarze. Zaborcy nałożyli kontyngenty na mieszkańców Zarszyna, których zobowiązano do dostarczania zboża.

Po zakończeniu wojny mieszkańcy rozpoczęli odbudowę dotkliwych zniszczeń materialnych spowodowanych przez działania wojenne. Nad odbudową budynków mieszkalno-gospodarczych czuwało Biuro Odbudowy Kraju, a mieszkańców wspomagali krewni przebywający w Ameryce. W tym czasie dokonano melioracji gruntów rolnych, w latach 30 zaczęto stosować nawozy sztuczne, nastąpił postęp w zakresie techniki uprawy roli. W 1926 roku w Zarszynie wybudowano tartak, a w 1928 roku powstał drugi, który założyli bracia Gliick. W 1921 roku rozbudowano w Zarszynie Szkołę Podstawową, a od 1930 roku prowadzono bibliotekę szkolną. Browar Wiktorów został sprzedany firmie Zucker i Spółka oraz Rosenblind, który następnie w 1926 roku nabyli go Scheinerowie z Sanoka. W ich posiadaniu znajdował się do 1939 roku. W 1924 roku wybudowano Dom Ludowy w Zarszynie. W Posadzie Zarszyńskiej założono w 1919 roku Ochotniczą Straż Pożarną. Niektórzy mieszkańcy Zarszyna i Posady znaleźli zatrudnienie w powstałej fabryce gumy w Sanoku.

W dniu 9 września 1939 roku na teren Zarszyna wkroczyła I Dywizja Górska Armii Niemieckiej, którą dowodził gen. mjr Heinz Kubler. Na początek aresztowano księży parafii Zarszyn, ks. dziekana Franciszka Laskosia i katechetę ks. Wojciecha Krystyńskiego. Księża jako zakładnicy i gwarancja spokojnego przemarszu wojsk zostali uwolnieni w Nowosielcach. Okupanci zabezpieczyli mienie należące do gminy Zarszyn i przejęli maszyny i urządzenia tartaku. Zniszczono księgozbiór Biblioteki Miejskiej, a oddział Wehrmachtu zakwaterował się w pomieszczeniach Domu Ludowego. W 1940 roku nałożono na mieszkańców kontyngenty produktów rolnych, a zwierzęta hodowlane poddano rejestracji. Na przymusowe roboty do Niemiec z Zarszyna wywieziono 52 osoby, a z Posady Zarszyńskiej 46 osób.

Tworzenie ruchu oporu w miejscowości powierzono podporucznikowi Mieczysławowi Granatowskiemu ps. "Grom". Spotkania konspiracyjne w Zarszynie odbywały się w domu Michała Burczyka i w budynku stacyjnym, w mieszkaniu zawiadowcy stacji Władysława Haducha ps. "Wacław". Nasłuchy radiowe prowadzono w mieszkaniu Stefana Bauera niedaleko tartaku i w mieszkaniu Rudolfa Probsta. Z Zarszyna pochodził słynny łącznik i kurier Jan Łożański. W przerzutach kurierów i oficerów na Węgry uczestniczyła córka właściciela Zarszyna Wanda Wiktorowa, a jej ojciec Jan Wiktor wspomagał żywnością i kwaterunkiem oddziały AK. W systemie tajnego nauczania w miasteczku powołano Gminną Komisję Oświaty i Kultury. Działała tutaj również Publiczna Obwodowa Szkoła Zawodowa dla Młodzieży Rolniczej. Wojska wyzwoleńcze Armii Czerwonej do Zarszyna wkroczyły 9 sierpnia 1944 roku. Zarszyn i okolice znalazły się w strefie walk pozycyjnych, dlatego mieszkańców wraz z dobytkiem ewakuowano na 6 tygodni do Grabownicy. Zniszczeniu uległy 343 budynki, w tym szkoła, kościół i Dom Ludowy. Walki zakończyły się 9 września 1944 roku. W wyniku strat poniesionych na skutek działań wojennych Zarszyn utracił prawa miejskie w 1955 roku.

W 1957 roku ukończono budowę nowego budynku szkolnego. Szkoła w Zarszynie była szkołą 7-klasową.

W lipcu 1960 roku mieszkańcy Zarszyna obchodzili Tysiąclecie Państwa Polskiego, uroczystość 550-lecia bitwy pod Grunwaldem i 600-lecie Zarszyna i Długiego. Z tej okazji wmurowano tablicę pamiątkową na froncie budynku szkoły.

W Zarszynie znajduje się neogotycki kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina z 1875 roku, który po wojnie został odbudowany. O zespole dworsko-parkowym świadczą dzisiaj tylko pewne pozostałości.

Anna Twardy

Opis na podstawie następującej książki:

Ciupka J., W gminie Zarszyn, Krosno 2000. 

Strona 1 z 4

Artykuły

Atrakcje w Dorzeczu Wisłoka

Ciekawe miejsca w Dorzeczu Wisłoka

Cerkwie, koscioły i cmentarze w Dorzeczu Wisłoka

Szlaki turystyczne w Dorzeczu Wisłoka

Szlaki rowerowe w Dorzeczu Wisłoka

Zabytki w Dorzeczu Wisłoka

Fauna w Dorzeczu Wisłoka

Flora w Dorzeczu Wisłoka

Filmy VIDEO HD

 

Kontakt

Beskidzki Portal Turystyczny wdorzeczuwisloka.pl Redaktor Naczelny Maciej Dufrat 502 920 384
 Potrzebujesz reklamy? ZADZWOŃ502 920 384