1 2 3 4

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Europa inwestująca w obszary wiejskie.

Współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Osi 4 LEADER Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w ramach działania 413 Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju.

Miejscowości

Wiadomości

piątek, 23 styczeń 2015 11:44

Kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Św. w Besku

Napisane przez 
Oceń ten artykuł
(0 głosów)
Kościół w Besku Kościół w Besku Maciej Dufrat

Kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Św. w Besku jest obiektem drewnianym i obecnie nieużytkowanym. Świątynia znajduje się we wschodniej części miejscowości obok nowego kościoła, po prawej stronie Wisłoka.

 

 

Parafia rzymskokatolicka w Besku powstała w 1595 roku na prośbę starosty sanockiego, Jerzego Grzegorza Mniszcha. Zgodę wydał król Zygmunt III Waza. Kościół jest drugim obiektem sakralnym w miejscowości. Pierwszy znajdował się na tzw. Kościelisku, po lewej stronie Wisłoka. W wyniku częstych wylewów rzeki, które zagrażały budowli, zdecydowano, że nowa świątynia stanie w innym miejscu.

Ten zabytkowy obiekt sakralny ufundował marszałek nadworny koronny i kasztelan krakowski, Jerzy Wandalin Mniszech w 1755 roku. Zgodę na budowę wydał 14 stycznia król August III Wettin. Budowlę postawiono zaledwie w pół roku. Arcybiskup lwowski Wacław Sierakowski konsekrował nowy kościół 27 sierpnia 1755 roku. Pierwszym proboszczem został ks. Wawrzyniec Szmidziński. Dokument potwierdzający zezwolenie na budowę podpisał król August III we wrześniu 1757 roku. Świątynię przedłużono w 1893 roku, zaś w dwudziestoleciu międzywojennym przeszła poważny remont. W 1861 roku wybudowano naprzeciwko zakrystii kaplicę Grobu Pańskiego. Ostatni raz świątynię remontowano w latach 70. XX wieku.

Orientowany kościół ma konstrukcję zrębową. Został zbudowany z jodły na kamiennej podmurówce, którą osłania szalunek z desek. Gzyms jest profilowany, od strony zachodniej znajdują się podwójne drzwi główne. Prowadzą do nich kamienne stopnie, nad którymi jest blaszany daszek. Prezbiterium zamyka się trójbocznie, jest skierowane ku wschodowi. Po jego bokach umieszczono zakrystię pokrytą gontem i kaplicę Grobu Pańskiego z oknami zamkniętymi półkolistym łukiem. W zakrystii znajduje się szafka, w której przechowuje się naczynia liturgiczne z malowidłem Chrystusa na krzyżu z II połowy XVIII wieku; fotel z I połowy XIX wieku oraz miedziane naczynia na wodę święconą z I połowy XIX wieku. Kruchta z przełomu XIX/XX wieku prowadzi do nawy. Ściany są oszalowane oraz zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz wzmocnione lisicami. Dach świątyni jest jednokalenicowy, dwuspadowy. W 1930 roku został pokryty blachą. Nad dachem u drzwi wejściowym umieszczono wieżyczkę z krzyżem, natomiast nad prezbiterium – sześcioboczną sygnaturkę z krzyżem. Trzeci krzyż jest zakończeniem prezbiterium.

Wnętrze kościoła o charakterze halowym jest trójnawowe. Nawy wyznaczają półkoliste arkady, które wspierają się na słupach z ornamentacyjnymi kapitelami. Na gzymsowych kapitelach można zobaczyć malowidła czterech ewangelistów i dwóch polskich świętych – św. Kazimierza i św. Stanisława. Okna nawy są prostokątne, wielokwaterowe z obramowaniem, po pięć na każdej ścianie. Stropy są płaskie z wyjątkiem kaplicy, gdzie jest sklepienie kolebkowe. Na tęczy znajduje się późnobarokowy krucyfiks z XVIII wieku. Ściany świątyni pokrywają malowidła, które niegdyś pełniły funkcję Biblii pauperum dla niepiśmiennych wiernych. W świątyni można zobaczyć drewnianą chrzcielnicę z rzeźbionymi głowami aniołków z XVIII wieku i neogotycką polichromię figuralno-ornamentalną z 1860 roku. W prezbiterium znajdują się dwie boczne sceny narracyjne: „Cesarz niesie krzyż św. biskupowi Heralikiuszowi” oraz „Uzdrowienie krzyżem św. chorej kobiety”. Na bocznych ścianach nawy i prezbiterium można zobaczyć 14 iluzorycznych, barokowych postaci świętych i czterech aniołów w ozdobnych obramowaniach. Sufit zdobią freski: „Trójca Święta”, „Niepokalane Poczęcie NMP” i „Wniebowzięcie NMP”. Polichromię odnowiono w 1972 roku, a następnie poprawiono w 1989 roku.

Obecny ołtarz główny powstał dzięki ks. proboszczowi Franciszkowi Stankiewiczowi i mieszkańcom Beska w 1889 roku. Jest to ołtarz w stylu późnorenesansowym, z elementami klasycznymi, z wieloma złoceniami. W centrum znajduje się rzeźba Chrystusa na krzyżu. Jego zasłoną jest obraz Niepokalanie Poczętej NMP. Po obu stronach wykonanego w Przemyślu przez Konopelskiego tabernakulum, które umieszczono u stóp Jezusa poniżej drewnianego tronu na dwóch kolumienkach z Barankiem na szczycie, widnieją złocone rzeźby św. Jana Apostoła i Matki Bożej. Ołtarz wieńczy tzw. gloria, czyli promieniste koło z rzeźbą Ducha Św. pod postacią gołębicy. Na kolumnach po stronach glorii umieszczono dwóch aniołów w adoracyjnych pozach, kolejne dwie kolumny zdobią dekoracje w kształcie liści akantu. Antepedium wielkiego ołtarza zostało wykonane przez kolatorkę z Beska, Anielę Kłopotowską z paciorków. Jest to tkanina przedstawiająca trzy cnoty kardynalne: wiarę (krzyż), nadzieję (kotwica) oraz miłość (serce) na tle roślinnych deseni. Do ołtarza głównego prowadzą dwa stopnie. Po bokach prezbiterium znajdowały się ławki dla fundatorów i dostojników. Od nawy prezbiterium oddzielały balaski. Ambonę zdobią płaskorzeźby tablic dekalogu z monogramem: PJ MN, czyli Pan Jezus, Maryja Niepokalana. Ambonę zwieńcza daszek z rzeźbą Ducha Św. pod postacią gołębicy.

Ołtarze boczne znajdują się we wnękach naw bocznych. W prawym ołtarzu można zobaczyć obraz Matki Bożej Różańcowej z 1863 roku, który kupiło Bractwo Różańcowe. Jego antepedium zostało wykonane robotą ręczną w desenie z paciorków. W lewym ołtarzu umieszczono obraz Najświętszego Serca Jezusa. W nawie tego ołtarza znajduje się obraz Przemienienia Pańskiego z 1863 roku. Antepedium ołtarza stanowi obraz „Ostatniej Wieczerzy” na płótnie. Oba ołtarze odnowiono w 1891 roku dzięki składkom parafian. Zabytkami znajdującymi się w świątyni są: mszał rzymski z 1680 roku z 11 miedziorytami, wydrukowany u Baltazara Moreti w Antwerpii; mszał z 1754 roku oprawiony w deski i skórę z monogramem IHS i sceną Ukrzyżowana, wydany w Wenecji; mszał z 1792 roku z trzema miedziorytami, również wydany w Wenecji. Poza tym w świątyni znajduje się świecznik na paschał, wykonany z kolumny z początku XVII wieku; naczynia liturgiczne z początku XVII wieku, w tym barokowy kielich z II połowy XVII wieku (pozostałe naczynia pochodzą z XIX wieku), cenne szaty liturgiczne z XVIII i XIX wieku, w tym fioletowy ornat z haftem łańcuszkowym wyrażającym Narzędzia Męki Pańskiej z XVIII wieku, dwa relikwiarze rokokowe z XVIII wieku (pierwszy z relikwiami: św. Jerzego, św. Stanisława, św. Tomasza, św. Moniki, zaś drugi z ułamkiem krzyża św.) oraz miedziana kropielnica z połowy XIX wieku z miedzianym kociołkiem na wodę święconą z I połowy XIX wieku.

Na dwóch filarach opiera się chór z zabytkowymi organami z 1893 roku. Prospekt organowy pochodzi z początku XIX wieku. Obecną posadzkę w świątyni położył ks. Jan Mikosz w 1969 roku. On również wyremontował organy. W tym samym czasie podłączono do kościoła gaz.

 

 

Anna Twardy

Na podstawie:

Michniewscy M. i A., Duda M., Wypych S., „Kościoły drewniane Karpat i Podkarpackiego. Przewodnik”, Pruszków 2001,

Brzozowski Z., „Besko – gmina trzech granic”, Besko 2011,

Gajewski B., „Besko nad Wisłokiem”, Rzeszów 1996.

 

 

 

Ostatnio zmieniany wtorek, 31 marzec 2015 07:34

Artykuły

Atrakcje w Dorzeczu Wisłoka

Ciekawe miejsca w Dorzeczu Wisłoka

Cerkwie, koscioły i cmentarze w Dorzeczu Wisłoka

Szlaki turystyczne w Dorzeczu Wisłoka

Szlaki rowerowe w Dorzeczu Wisłoka

Zabytki w Dorzeczu Wisłoka

Fauna w Dorzeczu Wisłoka

Flora w Dorzeczu Wisłoka

Filmy VIDEO HD

 

Kontakt

Beskidzki Portal Turystyczny wdorzeczuwisloka.pl Redaktor Naczelny Maciej Dufrat 502 920 384
 Potrzebujesz reklamy? ZADZWOŃ502 920 384